🇵🇱 PL ISH
A2 · Урок · 2026-05-28
Смешное / запоминающееся
[01:09:01] TEACHER: «Kujon to jest osoba, która cały czas się uczy i świata Bożego poza nauką nie widzi.»
Натalia с выражением объясняет слово «зубрила» — весь класс засмеялся от живописности формулировки.
[01:04:00] TEACHER: «Państwo nie zmusi cię do ukończenia tych placówek. Ale pytanie, jak ty dalej będziesz funkcjonował? Jak będziesz siedział na karku u rodziców, no to możesz nic nie robić dalej.»
На вопрос Pauliny «обязательно ли идти в liceum?» Natalia ответила с едкой практичностью.
[00:27:55] TEACHER: «Użytkownik — ten, kto użytkuje, inaczej user.»
Натalia объясняет слово «пользователь» через его же корень — студенты оценили мгновенную этимологию.
[01:18:03] TEACHER: «Oblać ma też kilka znaczeń innych. Oblać człowieka wodą — szczególnie jak mamy lany poniedziałek po Wielkanocy. Oblać mieszkanie ma inne znaczenie — kupiłem mieszkanie i trzeba wypić, żeby tu dobrze się mieszkało.»
Натalia разбирает три значения глагола oblać: провалить экзамен, облить водой (Мокрый понедельник), отметить покупку квартиры.
Ключевые моменты
Система образования в Польше: żłobek (2 года) → przedszkole (4 года) → szkoła podstawowa (8 лет, заканчивается egzaminem ósmoklasisty) → liceum ogólnokształcące (4 года) или technikum (5 лет) или szkoła branżowa (2-3 года) → matura → studia licencjackie (3-3,5 года, tytuł: licencjat) → studia magisterskie (1,5-2 года, tytuł: magister) → doktorat.
Technikum vs liceum: technikum дат профессию + аттестат зрелости (poświadczenie maturalne). Szkoła branżowa даёт профессию, но не готовит к matura — её надо сдавать самому.
Szkoła podstawowa обязательна; liceum, technikum, szkoła branżowa и университет — нет. Только zerówka (нулевой класс перед школой) обязательна, а всё przedszkole — нет.
Местоимение в Miejscowniku: «U» дают только после двузнаков (rz, sz, cz, dz…) и мягкой основы. Все остальные слова → -ie (komputer → komputerze, tablet → tablecie, laptop → laptopie, nie «laptopu»).
Глагол korzystać z + D. (пользоваться чем-то): «korzystać z przeglądarki» — всегда Dopełniacz.
Глагол polegać na + Msc. (полагаться на): «polegać na policjancie» — всегда Miejscownik.
Link / linka: у заимствованных слов поляки часто добавляют окончание -a в Bierniku: «wysłać link» и «wysłać linka» — обе формы правильны.
Предлог w vs na при музыке: «słucham muzyki w słuchawkach» (звук внутри, только ты слышишь) vs «słucham na Spotify'u / na laptopie» (звук открытый, окружающие слышат).
Новая лексика
| PL | RU | Грамматика | Заметка |
|---|
| klawiatura |
клавиатура |
f |
Miejscownik: na klawiaturze. Может быть przewodowa (проводная) или bezprzewodowa (беспроводная). |
| myszka |
мышь (компьютерная) |
f |
Уменьш. от mysz. В Miejscowniku: w myszce / w myszy (если mysz). Wymieniamy baterie w myszce. |
| skaner |
сканер |
m |
Miejscownik: na skanerze (r→rz — стандартное чередование). |
| płyta CD |
диск CD |
f |
Przenosimy informacje na płycie CD. |
| przeglądarka |
браузер |
f, D. -i |
Safari, Chrome, Firefox — wszystko to przeglądarki. Używasz jakiej przeglądarki? (D.). W przeglądarce lub na pulpicie — zависит от смысла. |
| słuchawki |
наушники |
f, pl |
Только множ. число. Słuchamy muzyki w słuchawkach (звук внутри, только ты слышишь). |
| dysk twardy |
жёсткий диск |
m |
Zapisujemy pliki na dysku twardym. Dysk twardy (внутренний) vs płyta CD (внешний носитель). |
| program antywirusowy |
антивирусная программа |
m |
Polegamy na programach antywirusowych, żeby nie mieć problemów z komputerem. |
| pulpit |
рабочий стол (компьютера) |
m |
Электронный стол: папки, файлы. «To jest moje biurko, tylko elektroniczne.» Zapisujemy pliki na pulpicie. |
| plik |
файл |
m |
Dokument zachowany ma formę pliku. Nie mylić z «piłka» (мяч) — Hania спутала на уроке. |
| użytkownik |
пользователь (user) |
m, D. -a |
Ten, kto użytkuje — inaczej user. Wpisz użytkownika i hasło, żeby się zalogować. |
| hasło |
пароль |
n |
Żeby się zalogować, musisz wpisać użytkownika i hasło. Hasło do komputera / do konta. |
| link |
ссылка |
m |
Wysłać link albo linka — обе формы B. правильны. Заимствованные слова часто получают окончание -a. |
| bezprzewodowy |
беспроводной |
adj |
Internet bezprzewodowy = Wi-Fi. Klawiatura bezprzewodowa, słuchawki bezprzewodowe. |
| przewodowy |
проводной |
adj |
Antonim bezprzewodowy. Klawiatura / myszka przewodowa. |
| monitor |
монитор |
m |
Oglądamy na monitorze. Gdyby było słowo ekran → na ekranie. |
| zalogować się |
войти в систему, залогиниться |
pf |
Żeby się zalogować, musisz wpisać użytkownika i hasło. Antonim: wylogować się. |
| wylogować się |
выйти из системы |
pf |
Antonim zalogować się. Пара антонимов из учебника Ćw. 5. |
| wydrukować |
распечатать |
pf |
Czy chcesz zapisać na dysku, czy wydrukować? Akcent: wy-dru-KO-wać. |
| zaznaczyć |
выделить (текст) |
pf |
Najpierw zaznaczyć → skopiować → wkleić. Zaznaczasz tekst klikając prawym klawiszem. |
| skopiować |
скопировать |
pf |
Kolejność: zaznaczyć → skopiować → wkleić. Nie odwrotnie! |
| wkleić |
вставить (скопированное) |
pf |
Wklej do nowego dokumentu tekstowego. Para: skopiować → wkleić. |
| włączyć / wyłączyć |
включить / выключить |
pf |
Żeby używać komputera, musi go włączyć. Antonimiczная para из Ćw. 5. |
| zamknąć |
закрыть |
pf |
Zamknąć laptop — zakończyć pracę. Akcent na ą: zam-KNĄĆ. |
| kliknąć |
кликнуть |
pf |
Możesz kliknąć na pierwszy link. |
| podłączyć |
подключить |
pf |
W domu jest bezprzewodowy internet, więc nie musisz niczego podłączać. |
| Wi-Fi |
вай-фай (беспроводной интернет) |
indecl. |
Jak Polak nazywa bezprzewodowy internet — Wi-Fi. Natalia спросила, и все ответили правильно. |
| wagarowicz |
прогульщик |
m, D. -a |
Тот, кто wagaruje. Natalia: «Człowiek, który wagaruje, nazywa się wagarowicz.» Женск. форма: wagarowiczka. |
| kujon / kujonka |
зубрила (м./ж.) |
m/f |
Osoba, która cały czas się uczy i świata Bożego poza nauką nie widzi. Natalia: слово нейтральное, без негатива. |
| student / studentka |
студент / студентка |
m/f |
Форма обращения во множ.: studenci (не «studenty» — русизм!). Corrected Andrei на уроке. |
| licencjat |
бакалавр (степень) |
m |
Tytuł po ukończeniu studiów licencjackich. Paulina уточнила: licencjat = bakalaury. |
| magister |
магистр |
m |
Tytuł po ukończeniu studiów magisterskich. Magister → dalej: doktorat, docent, profesor. |
| rzeczownik odczasownikowy |
отглагольное существительное (герундий) |
rule |
Суффикс -nie/-cie: czytać → czytanie, kupować → kupowanie, rozpocząć → rozpoczęcie. Чередования: chodzić → chodzenie (dź→dz). Używane jak существительное: «Czytanie to moja ulubiona rozrywka.» |
| na laptopu — błąd → laptopie |
на ноутбуке |
Msc., m |
«U» только после двузнаков и мягкой основы. Laptop — твёрдая основа → laptopie, nie «laptopu». |
| na tablecie |
на планшете |
Msc., m |
Tablet → tablecie (твёрдая основа, не двузнак → -ie, не -u). Параллельно с laptopie. |
| na Spotify'u |
на Спотифае |
Msc. |
Иностранные названия на согласный / гласный — часто получают -u. «Słucham na Spotify'u, na YouTubie, na komputerze.» |
| studniówka |
школьный бал за 100 дней до матуры |
f |
Польская традиция: бал проводится примерно в феврале, за ~100 дней до экзаменов. В Беларуси/Украине бал — после экзаменов, в Польше — до. |
| juwenalia |
студенческий праздник (дни студенчества) |
pl |
Многодневный фестиваль (обычно выходные в мае): концерты, вечеринки. Politechnika Warszawska арендует часть Pola Mokotowskiego. Студентам дают «godziny dziekańskie» в пятницу утром и понедельник утром. |
| godziny dziekańskie |
деканские часы (сокращённый день) |
pl |
Официальное сокращение учебного дня по решению деканата, обычно перед/после juwenalia. |
| Boże Ciało |
Corpus Christi (праздник Тела Христова) |
n |
Католический праздник, выпадает на четверг (60 дней после Пасхи). В этот день в Польше нерабочий день. Natalia предупредила группу: «W czwartek mamy Boże Ciało.» |
| wagary |
прогул (побег с уроков) |
pl |
Только множ. число — нельзя сказать «jeden wagar». Idziemy na wagary = убегаем с уроков, но физически идём в парк/кафе. |
| oblać egzamin |
провалить экзамен |
pf + B. |
Три значения oblać: 1) провалить экзамин; 2) облить водой (lany poniedziałek); 3) отметить покупку (oblać mieszkanie). В значении «провалить» — всегда с B. |
| zdać egzamin |
сдать экзамин |
pf + B. |
Антоним oblać. Zdać maturę / zdać egzamin ósmoklasisty. |
| sprawdzian |
контрольная работа |
m |
Большой тест, проверяющий знания учеников. Ударение на «ow»: spraw-DZIAN. Natalia поправила акцент. |
| mundurek |
школьная форма |
m, D. -a |
Уменьш. от mundur. Strój szkolny / uniform. Носится в школе или liceum где есть такое требование. |
| lektorat |
языковой курс (на университете) |
m |
Тип занятий на университете: всегда иностранный язык. Не wykład! Wykład — лекция по любому предмету, говорит профессор. |
| wykład |
лекция |
m |
Тип занятий: студент сидит, делает записи, профессор говорит. Шире, чем lektorat (любой предмет). |
| indeks |
зачётная книжка |
m |
Книжка студента с оценками за экзамены и зачёты. Natalia: «Теперь индексы начинают умирать — всё переходит в электронную систему USOS.» |
| ściągać / ściągacz |
списывать / шпаргальщик |
impf / m |
Ściągać = незаконно списывать с книги или у соседа. Ściągacz — тот, кто списывает. Бумажка с подсказками = ściąga или ściągawka. |
| ściąga / ściągawka |
шпаргалка |
f |
Karteczka z przygotowanym materiałem — подготовленная шпаргалка. Natalia: «Ściąga. Czasami ściągawka.» |
| matura |
аттестат зрелости (выпускной экзамен) |
f |
Egzamin dojrzałości по окончании liceum или technikum. Обязательны: польский язык + ещё предметы по выбору. «Rozszerzony» — расширенный уровень, больше баллов. |
| egzamin ósmoklasisty |
экзамен восьмиклассника |
m |
Финальный экзамен после szkoła podstawowa. По результатам — поступление в liceum / technikum / szkoła branżowa. |
| studia licencjackie |
бакалавриат |
pl |
Первая ступень высшего образования. 3–3,5 года → tytuł: licencjat. Dalej: studia magisterskie. |
| studia magisterskie |
магистратура |
pl |
Вторая ступень. 1,5–2 года → tytuł: magister. Далее: studia doktoranckie / doktorat. |
| szkoła branżowa |
профессиональная школа (НПО) |
f |
Даёт профессию, 2-3 года (I и II stopień). Не готовит к matura — matury надо сдавать самому. Менее престижна, чем technikum. |
| technikum |
техникум (среднее специальное) |
n, indecl. |
5 лет. Даёт профессию + poświadczenie maturalne (право поступить в вуз). Łacinizm — не склоняется: «do technikum», не «do technikuma». |
| liceum ogólnokształcące |
лицей / общеобразовательная средняя школа |
n + f |
Официальное название средней школы. 4 года → matura. Может быть publiczne или prywatne. |
| zerówka |
нулевой класс (подготовительная группа) |
f |
Обязательный подготовительный год перед szkoła podstawowa. Natalia: «Zerówka jest obowiązkowa, nie całe przedszkole.» |
| przedszkole |
детский сад |
n |
С 4 лет. Не обязательно (кроме zerówki). «Do przedszkola» (D.). |
| żłobek |
ясли |
m, D. -bka |
Для детей примерно до 2-3 лет. «Dwuletnie dziecko idzie do żłobka.» |
| placówka edukacyjna |
учебное заведение |
f |
Общий термин: żłobek, przedszkole, szkoła — wszystko to placówki edukacyjne. |
| obowiązkowy |
обязательный |
adj |
Szkoła podstawowa jest obowiązkowa. Liceum — nie jest obowiązkowe. |
Ошибки и исправления
Obudziłeś o ósmej trzydzieści
→
Obudziłem się o ósmej trzydzieści[00:05:13]Два слияния: 1) «obudziłeś» вместо «obudziłem» (перепутал лицо — «ты» вместо «я»); 2) пропустил возвратную частицу się.
Ja potrzebuju
→
Potrzebuję[00:05:27]Русизм в окончании: «potrzebuju» — украинский/русский суффикс. По-польски: potrzebuję.
Na policjantu
→
Na policjancie[00:13:07]Місцівник «-u» только после двузнаков и мягкой основы. Policjant → policjancie (-t→cie).
Człowiekie
→
Człowieku[00:15:43]Człowiek — исключение: k/g/h в мужском роде дают -u (не -ie). O człowieku.
Na laptopu
→
Na laptopie[00:23:39]«U» только после двузнаков и мягкой основы. Laptop — твёрдая основа → laptopie.
Na tabletu
→
Na tablecie[00:23:54]Та же ошибка: tablet → tablecie. Natalia повторила правило дважды.
Studenty słuchają
→
Studenci słuchają[00:10:49]Русизм: «studenty» — русская форма мн.ч. По-польски мужчины-лица: studenci (чередование t→c).
Narciarze
→
O narciarzu[00:15:23]Забыл предлог «o» и дал неверную форму. Narciarz → narciarzu (Msc.: после rz → -u). Правило: двузнаки дают -u в Msc. мужского рода.
ili w głośniku
→
z głośnika[00:30:41]Украинский/русский «ili» вместо «albo». И неверная конструкция: muzyka leci z głośnika (из колонки), а не «w głośniku».
Mami chciała zapisować
→
Mami chciała zapisać[00:39:27]Natalia мягко поправила: zapisać (pf, однократное) не zapisywać/zapisować (impf). В этом контексте нужен совершенный вид.
Miałam jedną klientką
→
Miałam jedną klientkę[00:02:46][HANIA] Biernik женского рода: «klientka» → «klientkę» (не -ą, это Narzędnik). Natalia дважды объяснила.
Legła spać
→
Położyłam się spać[00:01:22][PAULINA] Украинский кальк: «legła» = лечь (укр. лягла). По-польски: «położyć się spać».
Byłam w Niemczech / Byłam w Niemcy
→
Byłam w Niemczech[00:11:40][ANIA/TATIANA] Niemcy (Германия) → Miejscownik: w Niemczech. Страна во множ. числе, Msc. формирует -ach.
Na skaneru
→
Na skanerze[00:26:07][ANIA/TATIANA] Skaner → skanerze (r→rz стандартное чередование). Natalia поправила.
O róże
→
O róży[00:14:32][ANIA/TATIANA] Różа → Msc. «o róży» (żeński род, -a → -y / -i после мягкого). Natalia поправила.
W butelkie
→
W butelce[00:16:53][MARINA] Butelka → butelce (k→c в Msc. женского рода). Natalia: «k nigdzie nie przechodzi?»
Do technikuuma
→
Do technikum[00:58:22][ANIA/TATIANA] Łacinizm technikum не склоняется. Уже разбиралось в уроке Narzędnik — повторение ошибки.
A ty jaki przeglądarkę używasz
→
A ty jakiej przeglądarki używasz[00:50:42][ANIA/TATIANA] Używać требует D.: używasz czego? → przeglądarki (D., ż.р.: -i, не -ą). Natalia подробно объяснила: «Przeglądarką ja się interesuję» — это Narzędnik.
Oglądamy na przeglądarce
→
Oglądamy w przeglądarce (или: na monitorze / na ekranie)[00:24:23][MARINA] Natalia: содержимое внутри браузера → «w przeglądarce». Физическая поверхность монитора → «na monitorze / na ekranie».
Рутинные паттерны (сводка)
ANDREI: 3× Miejscownik на -u вместо -ie (policjantu, laptopu, tabletu); 1× перепутал лицо глагола (obudziłeś вместо obudziłem); 1× пропустил się у возвратного глагола; русизм potrzebuju → potrzebuję.
ANIA/TATIANA: 2× Miejscownik существительных (butelkie→butelce, róże→róży, Niemcy→Niemczech); 1× Dopełniacz управления (jakiej przeglądarki używasz); попытки угадать форму без правил — часто называла неверную парадигму.
HANIA: Украинизмы в лексике (chwylyuwka→mikrofalówka, wykłykała→zamówiła); Biernik на -ą вместо -ę (klientką→klientkę); путаница в управлении глаголов.
MARINA: Русскоязычные вставки при затруднении (какой падеж, что-то не так); Miejscownik на -ie вместо -e у butelka.
Заметки от учителя (вне учебника)
«W» vs «na» при музыке и устройствах: если звук внутри устройства и только ты слышишь — «w słuchawkach». Если звук открытый (другие тоже слышат) — «na Spotify'u, na laptopie, na komputerze, na telewizorze». Глośnik сам не слушают — «muzyka leci z głośnika»: он распространяет звук.
Oblać — три значения: 1) «oblać egzamin» = не сдать (провалить); 2) «oblać człowieka wodą» = облить водой (традиция лани поньедзялка на Пасху — lany poniedziałek); 3) «oblać mieszkanie» = отметить покупку жильём (выпить за новоселье). Смысл определяет только контекст.
Technikum vs szkoła branżowa: technikum (5 лет) даёт poświadczenie maturalne — право поступить в вуз без самостоятельной сдачи. Szkoła branżowa профессию даёт, но к matura не готовит — надо самому регистрироваться и готовиться.
Miejscownik: «-u» только в двух случаях: 1) после двузнаков (rz, sz, cz, dż, dź, dz…); 2) после мягкой основы (temat miękki). Всё остальное — «-ie» с чередованием (t→cie, d→dzie, k→ce/cu, r→rze, l→le). Laptop, tablet, komputer — твёрдые основы → laptopie, tablecie, komputerze.
Łacinizmy на -um (technikum, liceum, muzeum, centrum) не склоняются в единственном числе. «Do technikum» — не «technikuma». Это правило Natalia уже вводила в уроке Narzędnik — здесь повторение на примере системы образования.
Wagary — только plurale tantum: слово существует только в форме мн. числа. Нельзя «jeden wagar». Человек, который wagaruje — wagarowicz (м.) / wagarowiczka (ж.).
Studniówka — польская особенность: бал за 100 дней до мatury (примерно февраль). В Беларуси и Украине бал после экзаменов, в Польше — до. Дата зависит от школы: кто-то в январе, кто-то в феврале.
Индекс умирает: «Teraz indeksy zaczynają umierać, bo wszystko przechodzi na system elektroniczny.» Студенты используют USOS (цифровая зачётная книжка); школьники — Librus (электронный журнал / дневник).
Чат с урока
00:03:03 Polish for Belarus 3: Miałam jednĄ klientkĘ
00:06:33 Polish for Belarus 3: To nie jest wystarczająco
00:15:36 Polish for Belarus 3: Narciarz
Транскрипт
Полный транскрипт урока:
transcript.md · запись:
C:/Projects/polish-a2/A2 Recordings/Episode 09 28-05-2026.m4a